Kraamzorg

U bent hier

Inleiding: 

Kraamzorg is het totaalpakket aan zorgen dat in de thuiszorgsetting aangeboden wordt aan moeder en kind voor en na de bevalling.

Wat is kraamzorg?

De vraag naar kraamzorg stijgt spectaculair: steeds meer jonge ouders doen vlak na de bevalling beroep op professionele hulp. Meer en meer wordt er gekozen voor een bevalling met een verkort ziekenhuisverblijf of een poliklinische bevalling. Ook is de ligdagduur systematisch gedaald de laatste jaren. Maatschappelijk gezien hebben aanstaande ouders nu minder ervaring met babyverzorging dan vroeger en doordat de grootouders veelal nog beroepsactief zijn, is ook hun ondersteuning vaak minder aanwezig. Er wordt in onze huidige maatschappij veel belang gehecht aan een goede start in het leven en dus aan investeren in kwaliteitsvolle zorg vanaf de eerste levensweken.
Na de bevalling is het belangrijk dat jonge ouders in alle rust kunnen genieten van de baby. Vaak is het nog even wennen aan de nieuwe situatie. Kraamzorg kan een ondersteuning bieden om van de kraamtijd thuis een heerlijke periode te maken waarin het jonge gezin ten volle kan genieten van de nieuwe baby.

Kraamzorg kan zowel na een thuisbevalling als na een verblijf in het ziekenhuis en kan starten vanaf de dag dat moeder en kind uit het ziekenhuis ontslagen worden. Ook bij prenatale problemen kan er zorgverlening geboden worden.

De termen kraamzorg en kraamhulp worden nogal eens dooreen gebruikt. Uiteindelijk is kraamzorg de juiste benaming, maar wordt er een onderscheid gemaakt tussen medische (door de vroedvrouw) en niet-medische (door de kraamverzorgende) kraamzorg.

Kraamzorg als integraal deel van een zwangerschap past in de zorgpaden die in samenwerking met ZORGNET ontwikkeld worden. Aan de hand van een zorgpad worden alle nodige zorgen én alle betrokken hulpverleners op elkaar afgestemd doorheen de muren van ziekenhuizen, kabinetten en wachtzalen. Zorgverleners en patiënten zijn hierdoor op de hoogte van het kraamzorgaanbod in hun regio. De juiste informatie komt tijdig bij de juiste personen terecht, dubbele onderzoeken worden vermeden, iedere zorgverlener kan maximaal zijn rol spelen. En de patiënt? Die vaart er wel bij.

Kraamzorg bestaat uit medische en niet - medische zorgverlening voor én na de geboorte.

De medische zorgverlening en begeleiding wordt verleend door de vroedvrouw en/of de huisarts. Men kan bij hen terecht zowel voor het opvolgen en het begeleiden van de bevalling als voor de verdere nazorg van moeder en kind. De bevalling kan in het ziekenhuis, in een geboortehuis of gewoon thuis gebeuren. De vroedvrouw/huisarts werkt nauw samen met de gynaecologen uit de buurt, bij wie men voor echografieën en/ of bij problemen terecht kan. Iedereen heeft ook na de bevalling recht op verdere begeleiding door een zelfstandige vroedvrouw thuis. De vroedvrouw draagt dan de medische verantwoordelijkheid voor moeder en baby. Zolang het nodig is komt ze elke dag langs om de pas bevallen moeder met raad en daad bij te staan. Zo begeleidt ze bijvoorbeeld de borstvoeding, gaat na of de moeder goed herstelt van de bevalling. Ze evalueert de pasgeborene en kan de hielprik uitvoeren. Ze heeft ook aandacht voor het jonge gezin. De prijs van de bezoeken is wettelijk vastgelegd. Er geldt bovendien een tussenkomst van het RIZIV.

Voor de niet-medische zorgverlening kan men beroep doen op een kraamverzorgende uit de diensten voor gezinszorg. Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kan men hiervoor terecht bij Familiehulp en Solidariteit voor het Gezin en Landelijke Thuiszorg.

De kraamverzorgenden zorgen via een uitgebreid pakket van diensten voor integrale kraamzorg op maat. Afhankelijk van de individuele nood van de moeder en het gezin zal dan in overleg met de moeder de inhoud en het tijdstip van het zorgaanbod worden vastgelegd.

De opdracht van de kraamverzorgende bestaat erin:

· Ondersteuning bij de verzorging van de baby (badje, verluieren, voeding, …);

· Ondersteuning bij de verzorging van de moeder;

· Praktische tips bij de zorg voor moeder en kind;

· Hulp bij dagelijks huishoudelijke taken. Deze zijn erop gericht de jonge moeder tijd te geven om te herstellen en om te wennen aan de gewijzigde gezinssituatie;

· Opvang en ondersteuning van de andere gezinsleden: vader, broers en zussen, …

De duur en de hoeveelheid van het urenpakket varieert van dienst tot dienst. De kostprijs wordt berekend volgens de wettelijke barema’s aan de hand van het netto-inkomen en het aantal personen ten laste. Hierbij wordt rekening gehouden met de financiële draagkracht van het gezin zodat kraamzorg betaalbaar blijft.

Sommige ziekenfondsen en verzekeringsmaatschappijen komen in de uurbijdrage tussen voor een bepaalde periode en/of onder bepaalde voorwaarden. Hier merken we echter geen eenduidige regel. Sommige mutualiteiten komen slechts tussen bij kraamzorg wanneer deze werd gegeven door de eigen diensten voor gezinszorg, andere mutualiteiten breiden dit uit naar alle erkende diensten voor gezinszorg. We raden aan om steeds bij uw eigen mutualiteit te informeren naar de juiste tarieven.
Personen met een hospitalisatieverzekering kunnen via dit kanaal ook vaak rekenen op een terugbetaling. Hier geldt echter eveneens onze raad om de tarieven na te vragen bij uw persoonlijke verzekeraar.

Expertisecentrum kraamzorg

Voor meer informatie over kraamzorg, maar ook voor meer algemene informatie op het gebied van zwangerschap, bevalling en kraamperiode kan men terecht bij de Expertisecentra Kraamzorg die werkzaam zijn in gans Vlaanderen en zich zowel richten op professionelen als op niet-professionelen. Voor Brussel doet het Expertisecentrum Kraamzorg “Volle Maan” dienst als informatie- en documentatiepunt. Concreet vindt men hier onder andere een infolijn, een databank en een bibliotheek terug. Verder worden er ook workshops en infosessies georganiseerd voor zwangeren en jonge ouders. Voor de professionele hulpverleners is er ook een aanbod aan vorming en bijscholing. De Vlaamse Expertisecentra Kraamzorg zijn een partnerorganisatie van Kind en Gezin
Het expertisecentrum kraamzorg Volle Maan is in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gestart met als algemene opdracht een gecoördineerd zorgnetwerk voor kraamzorg uit te bouwen, in samenwerking met andere partners in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

De algemene doelstellingen van het expertisecentrum worden bepaald aan de hand van de resultaatsgebieden die vooropgesteld zijn door Kind en Gezin:

1. Informatie en gespecialiseerde documentatie verzamelen, becommentariëren en verspreiden

2. Bekendmaking en sensibilisering en beeldvorming

3. Opleiding, vorming en deskundigheidsbevordering

4. Advies, ondersteuning en begeleiding op inhoudelijk en logistiek vlak

5. Signaalfunctie en beleidsvoorbereidend werk op basis van uniforme registratie

6. Gezondheidspromotie

Een andere belangrijke partner in de kraamzorgsector is Kind en Gezin en haar Franstalige tegenhanger ONE. Kind en Gezin heeft als overheidsinstelling een belangrijke opdracht met betrekking tot kinderopvang enerzijds en preventieve gezinsondersteuning anderzijds en dit in het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Wat de preventieve gezinsondersteuning betreft, richt Kind en Gezin zich tot aanstaande ouders en gezinnen met kinderen tot 3 jaar en dit omvat alle aspecten van de gezondheid, ontwikkeling en opvoeding van het jonge kind. Postnataal nemen Kind en Gezin al een eerste contact met elk jong gezin op de kraamafdeling van het ziekenhuis om informatie te geven over hun aanbod en verdere afspraken te maken voor de opvolging van de baby.

Kind en Gezin wil samen met haar partners voor elk kind waar en hoe het ook geboren is of opgroeit, zoveel mogelijk kansen creëren. Specifiek voor de kwetsbare doelgroep is het prenataal steunpunt Dansaert in Brussel opgericht.

Kind en Gezin subsidieert bovendien een variëteit van voorzieningen die in de kinderzorg actief zijn en bewaakt en promoot de kwaliteit van opvang en zorg in voorzieningen.

Deze tekst werd opgemaakt in samenwerking met Expertisecentrum Volle Maan voor meer informatie kan u steeds bij hen terecht.

Tarieven voor Kraamzorg

Medische kraamzorg

De medische kraamzorg door de vroedvrouw wordt gerekend volgens vastgelegde tarieven door het RIZIV. Geconventioneerde vroedvrouwen werken volgens dit tarief, niet-geconventioneerde vroedvrouwen kunnen meer vragen. De ene vroedvrouw werkt volgens de regel derde betaler. De regeling derde betaler is een betalingssysteem waarbij het ziekenfonds en de zorgverlener de betaling onderling regelen. De patiënt betaalt meestal niets of naargelang de vraag van de zorgverlener enkel het remgeld. Vroedvrouwen die niet volgens de regeling derde betaler werken vragen het bedrag eerst aan de cliënt en deze kan dit bedrag dan terugbetaald krijgen bij de mutualiteit. Sommige vroedvrouwen vragen wel verplaatsingskosten, het is dus zinvol om steeds een vroedvrouw uit de buurt te zoeken. Doorgaans is de kostprijs voor kraamzorg niet hoog. U kan steeds uw mutualiteit of ziekenfonds raadplegen voor informatie over de tarieven.
 

Niet-medische kraamzorg

Elke dienst voor gezinszorg die kraamzorg aanbiedt, moet voor de kostprijs van de zorg volgens wettelijke barema’s werken. Deze barema’s hangen samen met het gezinsinkomen en kunnen dus van gezin tot gezin variëren. Er zijn echter grote verschillen te merken in de toepassing van deze barema’s naargelang de organisatie die de zorg aanbiedt. De meeste diensten proberen de kostprijs te beperken tot maximum 6,20€ per uur of laten dit afhangen van het inkomen en de gezinslast. Er wordt steeds gekeken naar de haalbaarheid van de wettelijke bijdrage in de concrete situatie van het gezin.
De terugbetaling van de gezinszorg gebeurt via de mutualiteiten of ziekenfondsen. Ook hier merken we echter geen eenduidige regel. Sommige mutualiteiten komen slechts tussen bij gezinszorg wanneer deze werd gegeven door de eigen diensten voor gezinszorg, andere mutualiteiten breiden dit uit naar alle erkende diensten voor gezinszorg. We raden aan om steeds bij uw eigen mutualiteit te informeren naar de juiste tarieven.
Personen met een hospitalisatieverzekering kunnen via dit kanaal ook vaak rekenen op een terugbetaling. Hier geldt echter eveneens onze raad om de tarieven na te vragen bij uw persoonlijke verzekeraar.